Hizmet işletmelerinin yatırım indiriminden faydalanması

Gelir Vergisi Kanununda yapılan değişiklikle 24.04.2003 tarihinden itibaren yatırım indirimine ilişkin yeni düzenlemeler getirildi. Yeni düzenlemede yatırım indiriminin daha basit, anlaşılır ve kolay uygulanabilir olması amaçlanırken aynı zamanda yatırım kapsamı genişletilerek bir çok firmanın bu istisnadan faydalanmalarının önü açıldı. Yatırım indiriminden faydalanmak için gerekli olan teşvik belgesini alma zorunluluğu kaldırılırken yörelere ve yatırım türüne göre değişen farklı oran uygulamasında da vazgeçildi. Böylece yatırım indirimi istisnasından, bilanço usulüne göre defter tutan ticari ve zirai kazanç sahiplerinin faaliyetlerinde kullanmak üzere satın aldıkları veya imal ettikleri amortismana tabi iktisadi kıymetlerin yeni olanları yararlanabilecek. Yatırım indirimi oranı bu iktisadi kıymetlerin maliyet bedellerinin % 40’ı olup bu tutar vergi matrahının tespitinde kazançtan indirilecek.

Yatırım indirimine ilişkin yapılan değişikliğin en önemli yanı daha önce yatırım teşvik belgesine bağlanamadığı için yatırım indiriminden faydalanamayan bir kısım yatırımları da kapsama dahil etmesi. Özellikle hizmet işletmeleri ile ticaret işletmeleri daha önceki uygulamalarda çok küçük istisnalar hariç teşvik belgesi alınamadığı için yatırım indiriminden faydalanamıyordu. Yeni düzenlemede mal ve hizmet üretim yeri ile ilgili amortismana tabi iktisadi kıymetlerin kapsama dahil edilmesi  ve yasal değişiklik sonrası 15.03.2005 tarihinde yayımlanan 32 sıra no.’lu  Gelir Vergisi Sirkülerinde de hizmet üretim yerlerinin geniş bir bakış açısıyla tanımlanmış olmasıyla bir çok hizmet işletmesi yatırım indiriminden faydalanabilir hale geldi.

Gelir Vergisi Kanununda yapılan bu değişiklik ile Maliye Bakanlığının uygulamayı yönlendirmek amacıyla yayımladığı sirkülerdeki açıklamalar dikkate alındığında bir hizmet işletmesinin yatırım indiriminden faydalanma esasları yazımızın konusunu oluşturuyor.

Hizmet Üretim Yerleri/Hizmet İşletmesi

Hizmet, mal üretimi faaliyeti dışında kalan işlemler olarak tanımlanıyor. Bu işlemlerin bir şeyi yapmak, işlemek, meydana getirmek, imal etmek, onarmak, temizlemek, muhafaza etmek, hazırlamak, değerlendirmek, kiralamak, bir şeyi yapmamayı taahhüt etmek gibi şekillerde gerçekleşebileceği belirtilerek bu işlemlerin gerçekleştirildiği yerler hizmet üretim yerleri olarak tanımlanıyor. Bu tanımlamadan hareketle yatırım indirimi uygulaması açısından eğitim, sağlık, kültür, spor, turizm, haberleşme, reklamcılık, fuarcılık, mal alım-satımı, depolama vb. faaliyetlerin yapıldığı yerler hizmet üretim yerleri kabul ediliyor.

Hizmet İşletmelerinin Yatırım İndiriminden Faydalanabileceği Harcamalar

Hizmet işletmelerinde yatırım indiriminin konusunu genel anlamda hizmet faaliyetinde kullanılmak üzere satın alınan veya imal edilen amortismana tabi iktisadi kıymetler oluşturuyor.

 Bu iktisadi kıymetlerin başında hizmetin görülmesiyle ilgili satın alınan veya imal edilen  makina ve teçhizatlar geliyor.

Hizmet üretimini gerçekleştirmek üzere inşa edilen ve hizmet üretimi için gerekli olan binalar yatırım indirimine konu edilebilecek. Ancak;

• Hizmet üretim yeri olarak kullanılsalar dahi satın alma suretiyle iktisap edilen binalar için yapılan harcamalar,

•Hizmet üretim yeri olarak kullanılmayan binaların inşası için yapılan harcamalar,

• Hizmet üretim yeri olarak kullanılmakta olan veya başka amaçla inşa edilmiş olmasına karşılık hizmet üretim yerine dönüştürülen binalar için yapılan tadilat, tamirat harcamaları,

• Özel maliyet bedeli niteliğindeki harcamalardan mevcut bir bina için Vergi Usul Kanununun 272. maddesi kapsamında yapılan harcamalar,

• Hizmet binası ve müştemilatının bulunduğu alan dışında ayrı bir yerde inşa edilen lojman ve idari binalarla, hizmet üretime katkısı bulunmayan spor salonu ve sosyal alanlara ilişkin harcamalar

yatırım indirimi istisnasına konu edilemeyecek.

Hizmet işletmesinde yatırım indiriminden yararlanılan iktisadi kıymetlerin kullanılması için gerekli olan bilgisayar programları yatırım indirimine konu olabilir. Örneğin; bir özel sağlık işletmesinin hasta giriş ve çıkışları ile tıbbi malzeme kayıtlarının izlenmesi amacıyla satın aldığı bilgisayar programları, bilgisayar sisteminin yatırım indirimine konu olması halinde istisna kapsamında değerlendirilecektir.

Hizmet üretimi ile ilgili doğrudan ilgili olmayan alet, edavat, mefruşat ve büro demirbaşları yatırım indiriminden faydalanamaz. Ancak hizmet üretimi ile doğrudan ilişkili olan alet ve araçlar yatırım indiriminden faydalanabilecek. Örneğin, otel işletmeciliğinde kullanılan televizyon, masa, sandalye vb. demirbaşlar hizmet üretimi ile doğrudan ilişkili bulunduğundan yatırım indirimi istisnasından yararlanacaktır.

 Binek otomobili ve benzeri kara taşıtları, yat, kotra, tekne ve benzeri motorlu deniz araçları ile uçak ve helikopter gibi hava taşıtları için yatırım indirimi hesaplanmaz. Ancak, işletmenin esas faaliyet konusunun sayılan taşıtların kısmen veya tamamen işletilmesi olması halinde yatırım indirimi istisnası uygulanabilecek. Örneğin;

– Taşıt kiralama konusunda faaliyet gösteren şirketlerin kiralanmak üzere aktifine aldığı binek otomobilleri,

– Yük veya yolcu taşımacılığı faaliyetinde yada ilaçlama faaliyetinde bulunan firmaların kullandığı uçaklar

– Yat turizmi faaliyetinde bulunan firmaların aktifine kayıtlı yatları,

yatırım indirimi istisnası kapsamında değerlendirilecektir.

Binek otomobili ve benzeri kara taşıtları dışında kalan kamyon, kamyonet, otobüs, minibüs, tır, tanker gibi araçlar işletmenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere satın alınmış olması halinde, hiçbir kısıtlamaya tabi olmaksızın, yatırım indirimi istisnası kapsamında değerlendirilecek.

Yatırım indirimine ilişkin yeni düzenlemelere ilave olarak  32 nolu Gelir Vergisi Sirküleriyle yapılan açıklamalarla eğitim, sağlık, kültür, spor, turizm, haberleşme, reklamcılık ve fuarcılık gibi faaliyetlerin yanında ticari mal alım satımlarının yapıldığı pazarlama faaliyetlerine ilişkin yukarıda anlatılan kapsamda yapılan harcamalar da yatırım indirimi kapsamına alınmış oldu. Böylece ticari kazanca konu lokanta, cafe, pastane vb. yerler ile büyük alışveriş merkezleri de dahil olmak üzere marketing faaliyetinin yapıldığı yerler de yatırım indirimine konu olabilecek.