DEĞERSİZ ALACAKLARDA KDV İNDİRİM UYGULAMASINA İLİŞKİN 23 SERİ NOLU KDV GENEL TEBLİĞİ HAKKINDA SİRKÜLER
15.02.2019 tarihli ve 30687 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 23 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğde, 7104 sayılı kanunun yapmış olduğu değersiz alacaklara isabet eden KDV’nin indirime konu edilmesini mümkün kılan değişikliğine dair açıklamalar yapılmıştır.
7104 sayılı kanunun 8/c maddesi ile yürürlük tarihi 01.01.2019 olmak üzere KDV Kanunu’nun Vergi İndirimi başlıklı 29’uncu maddesine aşağıdaki 4’üncü bent eklenmiştir.
“4. Vergi Usul Kanununun 322 nci maddesine göre değersiz hale gelen alacaklara ilişkin hesaplanan ve beyan edilen katma değer vergisi, alacağın zarar yazıldığı vergilendirme döneminde indirim konusu yapılabilir (Şu kadar ki Vergi Usul Kanununun 323 üncü maddesine göre karşılık ayrılmak suretiyle gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak dikkate alınan katma değer vergisinin bu fıkra kapsamında indirim konusu yapılabilmesi için gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gelir olarak dikkate alınması şarttır.)”
7104 sayılı kanunun 9’uncu maddesi ile yürürlük tarihi 01.01.2019 olmak üzere KDV Kanunu’nun İndirilemeyecek KDV başlıklı 30’uncu maddesine aşağıdaki e bendi eklenmiştir.
“e) Vergi Usul Kanununun 322 nci maddesine göre değersiz hale gelen alacaklara ilişkin alıcı tarafından ödenmeyen katma değer vergisi.”
Yapılan kanun değişikliğine paralel olarak 23 seri nolu KDV tebliği ile konu hakkında detaylı açıklamalar yapılmıştır. Konu hakkında Tebliğ düzenlemelerine yer vermeden önce kanun yürürlük tarihinin 01.01.2019 tarihi olduğunu ve dolayısıyla bu tarihten sonra bir alacağın değersiz hale gelmesi halinde yeni kanun hükümlerinin tatbik edileceğinin hatırlatılması gerekmektedir.
KDV Uygulama Genel Tebliğin (III/C-1.) bölümünün sonuna aşağıdaki paragraflar eklenmiştir.
“7104 sayılı Kanunun 8 inci maddesiyle, 3065 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında yapılan değişiklikle 1/1/2019 tarihinden itibaren indirim hakkı, vergiyi doğuran olayın vuku bulduğu takvim yılını takip eden takvim yılı aşılmamak şartıyla, ilgili vesikaların kanuni defterlere kaydedildiği vergilendirme döneminde kullanılabilecektir. Buna göre, vergiyi doğuran olayın vuku bulduğu takvim yılını takip eden takvim yılı içinde defterlere kaydedilen belgelerde yer alan tutarların gelir veya kurumlar vergisi açısından dönemsellik ilkesi gereği vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği hesap dönemine ilişkin kazancın tespitinde dikkate alınması mümkün olup bu belgelerde gösterilen KDV, vergiyi doğuran olayın vuku bulduğu takvim yılını takip eden takvim yılı içinde defterlere kaydedilmesi halinde indirim konusu yapılabilir.
Bu hükme göre, 2018 takvim yılına ilişkin mal ve hizmet alımlarına (vergiyi doğuran olayı 2018 yılında gerçekleşen) ait belgelerin 2019 takvim yılı aşılmamak şartıyla ilgili defterlere kaydedilmesi halinde, bu belgelerde gösterilen KDV tutarları indirim konusu yapılabilecektir.
Diğer taraftan, 7104 sayılı Kanunun 8 inci maddesiyle 3065 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin dördüncü fıkrasında yapılan değişiklikle, Vergi Usul Kanununun 322 nci maddesine göre değersiz hale gelen alacaklara ilişkin hesaplanan ve beyan edilen KDV’nin, alacağın zarar yazıldığı vergilendirme döneminde indirim konusu yapılabileceği; şu kadar ki Vergi Usul Kanununun 323 üncü maddesine göre karşılık ayrılmak suretiyle gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak dikkate alınan KDV’nin bu fıkra kapsamında indirim konusu yapılabilmesi için gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gelir olarak dikkate alınmasının şart olduğu hükme bağlanmıştır.
Mükellefler tarafından yapılan mal teslimleri ve hizmet ifalarına ilişkin hesaplanan KDV’nin, söz konusu mal ve hizmet bedellerinin tahsil edilip edilmediğine bakılmaksızın beyan edilerek ödenmesi gerekmektedir.
Buna göre, 1/1/2019 tarihinden itibaren, 213 sayılı Kanunun 322 nci maddesine göre değersiz hale gelen alacaklara ilişkin hesaplanan ve beyan edilen KDV’nin indirim konusu yapılması mümkündür. 213 sayılı Kanunun 323 üncü maddesine göre karşılık ayrılmak suretiyle gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak dikkate alınan KDV’nin bu fıkra kapsamında indirim konusu yapılabilmesi için gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gelir olarak dikkate alınması şarttır.
Söz konusu KDV tutarı, alacağın zarar yazıldığı tarihi kapsayan vergilendirme dönemi 1 No.lu KDV Beyannamesinin “İndirimler” kulakçığında “İndirimler” tablosunda 111 kod numaralı “Değersiz Hale Gelen Alacaklara İlişkin İndirilecek KDV” satırı aracılığıyla indirim konusu yapılır ve değersiz hale gelen alacağa ilişkin borçlu mükellef bilgilerini içeren beyanname eki form doldurulur.”
Aynı Tebliğin (III/C-2.1.) bölümünün birinci paragrafının sonuna d bendi eklenmiştir.
“d) Kanunun (30/e) maddesinde, Vergi Usul Kanununun 322 nci maddesine göre değersiz hale gelen alacaklara ilişkin alıcı tarafından ödenmeyen KDV’nin, mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan KDV’den indirilemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Değersiz hale gelen alacaklara ilişkin hesaplanan ve beyan edilen KDV, alacağın zarar yazıldığı vergilendirme döneminde satıcı tarafından indirim konusu yapılabildiğinden mükerrer vergi indirimine yol açmayacak şekilde değersiz hale gelen alacaklara ilişkin alıcı tarafından ödenmeyen ve daha önce indirim konusu yapılmış KDV, alacağın zarar yazıldığı vergilendirme döneminde 1 No.lu KDV Beyannamesinin “Matrah” kulakçığında “Diğer İşlemler” tablosunda 505 kod numaralı “VUK 322 Kapsamına Giren Borçlara Ait KDV” satırı aracılığıyla beyan edilir.”
Yapılan Tebliğ Düzenlemeleri Hakkında Açıklamalarımız
1) Yapılan satışlar dolayısıyla tahsil edilmesi gereken alacağın, VUK’un 322’nci maddesine göre artık tahsiline imkan kalmaması halinde değersiz alacak olarak kabul edileceği tabiidir. Yeni düzenlemeye göre bir alacak, VUK’un 322’nci maddesine göre değersiz alacak haline geldiği tarihte tamamı gider yazılabileceğinden dolayı daha önce bu alacakla ilgili olarak tahakkuk esasına göre beyan edilen KDV yine alacağın değersiz hale geldiği tarihte indirilecek KDV olarak dikkate alınabilecektir. Söz konusu KDV tutarı, alacağın zarar yazıldığı tarihi kapsayan vergilendirme dönemi 1 No.lu KDV Beyannamesinin “İndirimler” kulakçığında “İndirimler” tablosunda 111 kod numaralı “Değersiz Hale Gelen Alacaklara İlişkin İndirilecek KDV” satırı aracılığıyla indirim konusu yapılır ve değersiz hale gelen alacağa ilişkin borçlu mükellef bilgilerini içeren beyanname eki form doldurulur.
Konuya ilişkin örnek muhasebe kaydı;
——————–,——————–
120 Alıcılar 118
600 Yurtiçi Satışlar 100
391 Hesaplanan KDV 18
Satış Kaydı
——————–,——————–
——————–,——————–
659 Diğer Olağan Gider ve Zararlar 100
191 İndirilecek KDV 18
120 Alıcılar 118
Değersiz Alacak ve KDV İndirim Kaydı
——————–,——————–
2) Değersiz hale gelen bir alacak için daha önce şüpheli alacak kaydı yapılmak suretiyle gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak dikkate alınan KDV’nin indirim konusu yapılabilmesi için gelir olarak dikkate alınması şarttır. Çünkü şüpheli alacak uygulamasında gider yazılacak alacak tutarı KDV dahil tutar olduğunu hatırlatmak isteriz.
Konuya ilişkin örnek muhasebe kaydı;
——————–,——————–
120 Alıcılar 118
600 Yurtiçi Satışlar 100
391 Hesaplanan KDV 18
Satış Kaydı
——————–,——————–
——————–,——————–
128 Şüpheli Ticari Alacaklar 118
120 Ticari Alacaklar 118
——————–,——————–
——————–,——————–
654 Karşılık Giderleri 118
129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı 118
Şüpheli Alacak Gider Kaydı
——————–,——————–
Alacak, şüpheli hale geldiği aynı dönem içinde değersiz alacak haline geliyorsa gider olarak 654 nolu hesaba geçirilen KDV’nin iptal edilmesi gerekmektedir.
——————–,——————–
129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı 18
654 Karşılık Giderleri 18
Gider yazılan KDV’nin iptal kaydı
——————–,——————–
——————–,——————–
129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı 100
191 İndirilecek KDV 18
128 Şüpheli Ticari Alacaklar 118
Alacağın değersiz hale gelmesi ve KDV indirim kaydı
——————–,——————–
Alacak, şüpheli hale geldiği dönemden sonraki dönemlerde değersiz alacak haline geliyorsa KDV’nin gelir hesabına dahil edilmesi gerekmektedir.
——————–,——————–
120 Alıcılar 118
600 Yurtiçi Satışlar 100
391 Hesaplanan KDV 18
Satış Kaydı
——————–,——————–
——————–,——————–
128 Şüpheli Ticari Alacaklar 118
120 Ticari Alacaklar 118
——————–,——————–
——————–,——————–
654 Karşılık Giderleri 118
129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı 118
Şüpheli Alacak Gider Kaydı
——————–,——————–
——————–,——————–
129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı 18
649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar 18
Önceki dönemlerde gider yazılan KDV’nin iptal kaydı
——————–,——————–
——————–,——————–
129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı 100
191 İndirilecek KDV 18
128 Şüpheli Ticari Alacaklar 118
Alacağın değersiz hale gelmesi ve KDV indirim kaydı
——————–,——————–
3) KDV Kanunu’nun 29’uncu maddesi ile getirilen düzenleme sadece değersiz hale alacaklara ilişkindir. Şüpheli hale gelen alacaklar için değersiz hale gelmediği müddetçe KDV indirim imkanından yararlanılması mümkün değildir.
4) Değersiz hale gelen alacaklar kanunun 29/4 numaralı bendi uyarınca daha önce satıcı tarafından hesaplanan ve beyan edilen bir KDV’nin bulunması gerekmektedir. Yapılan satışlar dolayısıyla beyan edilmeyen bir KDV için anılan düzenlemeden yararlanılamayacağı tabiidir.
5) Değersiz hale gelen alacaklar için olayın satıcı boyutu yukarıdaki gibi olmakla beraber satıcı nezdinde beyan edilen ve daha sonra indirime konu edilerek düzeltilen KDV için alıcı nezdinde de gerekli düzeltmelerin yapılması gerektiği açıktır. Alıcı, kanunun 30/e bendi uyarınca değersiz hale gelen alacaklara ilişkin ödemediği KDV tutarını indirime konu edemeyecektir.
Değersiz hale gelen alacaklara ilişkin hesaplanan ve beyan edilen KDV, alacağın zarar yazıldığı vergilendirme döneminde satıcı tarafından indirim konusu yapılabildiğinden mükerrer vergi indirimine yol açmayacak şekilde değersiz hale gelen alacaklara ilişkin alıcı tarafından ödenmeyen ve daha önce indirim konusu yapılmış KDV, alacağın zarar yazıldığı vergilendirme döneminde 1 No.lu KDV Beyannamesinin “Matrah” kulakçığında “Diğer İşlemler” tablosunda 505 kod numaralı “VUK 322 Kapsamına Giren Borçlara Ait KDV” satırı aracılığıyla beyan edilecektir.
6) Değersiz alacaklarda yukarıda bahsettiğimiz KDV indirim uygulamasında, düzenlenen fatura karşılığında kısmi ödeme yapılmış ve bakiye tutar için değersizlik sözkonusu ise mükelleflerin ödenen kısma isabet eden KDV’yi ayrıştırmaları gerekmektedir. Çünkü yapılan düzenleme, ödenmeyen buna karşılık beyan edilen KDV’ler içindir. Kısmi tahsilatlarda orantılama yapılmak suretiyle ödenen KDV tutarının hesaplanması gerekmektedir.
23 nolu KDV Genel Tebliği için tıklayınız.http://www.gib.gov.tr/node/137188