AR-GE YE VERGİSEL TEŞVİK-YENİ UYGULAMA

Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarında 5228 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle işletmelerin bünyelerinde gerçekleştirdikleri münhasıran yeni teknoloji ve bilgi arayışına yönelik araştırma ve geliştirme harcamaları tutarının %40 oranında hesaplanacak kısmı Ar-Ge indirimi olarak gelir ve kurumlar vergisi kazançlarından indirilebilecek. Daha önce bu kapsamda yapılan harcamalar belli sınırlamalarla sadece vergi ertelemesine konu olabiliyordu.

Ar-Ge indirimine yönelik bu düzenleme 31.07.2004 tarihinde yürürlüğe girmiş olmakla beraber Ar-Ge indiriminden yararlanılacak harcamaların kapsamı ve uygulamadan yararlanılabilmesi için gerekli belgeler ve usulleri belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkili bulunuyordu. Bakanlık bu konudaki düzenlemelerini tamamlamak üzere. Ar-Ge indiriminin uygulama esasları taslak halinde bulunan tebliğ çalışmalarıyla ortaya konmuş bulunuyor.

Hangi faaliyetler kapsam dahilinde

Ar-Ge indirimine konu edilebilmesi için yapılan harcamanın Ar-Ge faaliyeti kapsamında yapılmış olması gerekiyor. Aşağıda belirtilen amaçlara yönelik faaliyetler bu kapsamda değerlendirilecek.

• Bilimsel ve teknolojik alanlardaki belirsizlikleri gidermek ve bunları aydınlatmak amacıyla, bilim ve teknolojinin gelişmesini sağlayacak yeni teknik bilgilerin elde edilmesi,
• Yeni üretim yöntem, süreç ve işlemlerinin bulunması veya geliştirilmesi,
• Yeni ürünler, madde ve malzemeler, araçlar, gereçler, işlemler, sistemler geliştirilmesine yönelik olarak yeni yöntemler geliştirilmesi veya yeni teknikler üretilmesi,
• Bir ürünün maliyetini düşürücü, kalite, standart veya performansını yükseltici yeni tekniklerin / teknolojilerin bulunması,
• Yeni ve özgün tasarıma dayanan yazılım faaliyetleri.

Kapsam dışı kalan faaliyetler

Ar-Ge faliyeti kapsamında değerlendirilmeyecek olan faaliyetler ise şunlar:

• Pazar araştırması ya da satış promosyonu,
• Kalite kontrol, 
• Sosyal bilimlerdeki araştırmalar,
• Petrol, doğalgaz, maden rezervleri arama ve sondaj faaliyetleri,
• İcat edilmiş ya da mevcut geliştirilmiş süreçlerin kullanımı,
• Biçimsel değişiklikler ( renk, dekorasyon vb. gibi estetik ve görsel değişiklikler),
• Bilimsel ve teknolojik yenilik doğurmayan rutin faaliyetler (rutin veri toplama, rutin analizler için kullanılan program, yazılım vs, üretilen prototiplerin rutin ayarlamaları),
• İlk kuruluş aşamasında kuruluş ve örgütlenmeyle ilgili araştırma giderleri,
• Proje sonucunda geliştirilen fikri mülkiyet haklarının korunmasına yönelik çalışmalar,
• Numune verilmek amacıyla prototiplerden kopyalar çıkarılıp test amaçlı dağıtılması ve tüketici testleri.

Ar-Ge faaliyeti denemelerin son bulduğu, ilk üretimin yapıldığı aşamada sona ererken, Ar-Ge projesi sonucunda elde edilen ürünün pazarlanabildiği aşamaya geldiği andan itibaren Ar-Ge projesi de bitmiş sayılacak. Ancak tamamlanmış bir ürünün geliştirilmesi amacıyla yapılacak çalışmalar yeni bir Ar-Ge projesi olarak değerlendirilebilecek.

Mevcut teknolojinin kullanılması ile elde edilen, şekil ve estetiğe yönelik değişiklikler Ar-Ge faaliyeti kapsamı dışında değerlendirilecek.

Ar-Ge harcaması kapsamında değerlendirilecek kalemler

1-Her türlü ilk madde, yardımcı madde, işletme malzemesi, ara mamul, yedek parça ve benzeri giderlerden proje kapsamında kullanılanlar.

2-Ar-Ge faaliyetlerinin yürütülmesi amacıyla çalıştırılan, belge sahibi teknik personel ile ilgili ücretler. İşletmenin Ar-Ge departmanında çalıştırılan vasıfsız personel, teknik personele hizmet sunan idari personel ve Ar-Ge departmanına tahsis edilmemiş ancak kısmen Ar-Ge projesinde çalıştırılan personel ücretleri kapsama dahil edilmeyecek.

3- Ar-Ge faaliyetlerini yürütmek amacıyla yapılan elektrik, su, gaz, bakım-onarım, haberleşme ve nakliye giderleri ile sigorta, kira, kitap, dergi ve benzeri bilimsel yayınlara ait giderler.

4-Ar-Ge faaliyetlerinin yürütüldüğü gayrimenkuller için ödenen vergiler ile proje kapsamında kullanılmak üzere ithal edilen mallarla ilgili gümrük vergileri ve patent hakkının alınması için ödenen harçlar.

5- Doğrudan Ar-Ge faaliyetinde kullanılan bina, makine-tesis, cihaz, taşıtlar, döşeme ve demirbaş gibi maddi ve maddi olmayan duran varlıklar için ayrılan amortisman ve tükenme payları. Proje tamamlandıktan sonraki döneme ait amortisman ve tükenme payları kapsam dışında. İktisadi kıymetin münhasıran Ar-Ge faaliyetinde kullanılması gerekiyor.

6-Ar-Ge projesi kapsamında yerli, yabancı ve uluslararası kurumlardan temin edilen kredilere ilişkin finansman giderleri.

Ar-Ge faaliyetinin yürütülmesi aşamasında proje bazında yerli ve yabancı teknik personelden destek alınması veya bazı analizlerin dışarıda yaptırılması durumunda da yapılan ödemeler Ar-Ge harcaması kapsamında değerlendirilecek. Ancak Ar-Ge faaliyetinin ağırlıklı olarak veya tamamen başka işletmelerde yürütülmesi halinde yapılan giderler indirim kapsamında değerlendirilmeyecek.

İşletmeler indirimden nasıl faydalanabilirler

Ar-Ge faaliyetine başlanmadan önce bakanlığın belirlediği formata uygun olarak hazırlanacak raporun yazı ekinde Maliye Bakanlığına gönderilmesi gerekiyor. Bakanlık raporun genel değerlendirmesini yaptıktan sonra, projenin bilimsel olarak incelenerek münhasıran yeni bilgi ve teknoloji arayışına yönelik olup olmadığının tespiti amacıyla araştırma kuruluşlarına (TÜBİTAK, üniversiteler vb.) gönderiyor. Bu kuruluşlarca düzenlenen değerlendirme raporu bakanlığa ve başvuru sahibine veriliyor. Bu süreç tamamlandıktan sonra yapılan harcamalar indirim olarak dikkate alınabilecek.

Ar-Ge faaliyetinde kullanılan amortismana tabi iktisadi kıymetler için yatırım indiriminden yararlanılacak olması ayrıca Ar-Ge indiriminden faydalanılmasına engel değil. Bu durumda aynı iktisadi kıymet için hem yatırım indirimi hem de Ar-Ge indirimi uygulanabilecek.