Yatırımlara Enerji Desteği: Yine Bürokrasi

Yatırımların ve istihdamın teşviki ile bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanunda değişiklik yapan 5350 sayılı kanunun yürürlüğe girmesiyle birlikte teşvikli il sayısı artırılmış ve 36 olan il sayısı 49”a çıkarılmıştı. Az gelişmiş bölgelerde yatırımların teşvik edilmesi amacıyla çıkarılmış olan bu yasa gerek kapsama dahil edilen iller nedeniyle, gerekse ek mali yük getireceği gerekçesiyle IMF ile sorunlar yaşanmasına neden olmuştu. Ayrıca iş dünyası rekabet eşitsizliğine neden olacağı gerekçesiyle karşı çıkmıştı. Teşvik yasası bu bölgelerde yatırım yapan veya yapacak olanlara esas itibariyle gelir vergisi stopajı, sigorta primi işveren hissesi, bedelsiz arsa tahsisi ve enerji desteği gibi bazı imkanlar sağlıyor. Sağlanan teşvikler içerisinde özellikle enerji desteğinin yatırımcılar açısından önemli bir rekabet avantajı kazandıracağı ifade ediliyordu.

Enerji desteğinden nasıl faydalanılacağı, usul ve esaslarının nasıl olacağı merak ediliyor ve bu konudaki yeni düzenlemenin gecikmiş olması da ayrıca bölge yatırımcıları için kayıp olarak değerlendiriliyordu. Nihayet enerji desteğinin uygulanmasına ilişkin yeni tebliğ 03.08.2005 tarihinde Resmi Gazete”de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Hazine Müsteşarlığı tarafından yayımlanan 2005/1 numaralı tebliğ, enerji desteğinin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirliyor. Düzenlemenin ilk bakışta göze çarpan tarafı yatırımcıları eskiden olduğu gibi yine yoğun prosedürlere boğacak özellikte ve bürokrasi alışkanlığının aynen devam ediyor olması. Uygulama esasları sade ve yatırımcılara güveni esas alacak tarzda düzenlenebilecekken yine eski yatırımcısına güvenmeyen devlet bakış açısı devam ediyor.

Enerji Desteği Komisyonu Kuruluyor

5350 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle  enerji desteği sağlanacak sektörler ile asgari istihdam sayısı ile istihdam artış oranları belirlenmişti. Hazine Müsteşarlığı tarafından yayımlanan 2005/1 numaralı Enerji Desteğinin Uygulanmasına İlişkin Tebliğ”de bu şartlar tekrar edildikten sonra uygulama esaslarına ilişkin olarak Enerji Desteği Komisyonu kurulması öngörülüyor. Kurulacak komisyona, Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü, Maliye Bakanlığı (Vergi Dairesi), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı  (SSK İl Müdürlüğü), Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş veya elektrik dağıtım şirketlerinden ve varsa OSB’nden birer temsilci katılacak.  Komisyon ayda en az bir kez toplanacak ve bu illerde bulunan işletmelere ait ilk kez uygulanacak enerji desteği talepleri ile destekten yararlanılmaya başlanıldıktan sonraki müracaatlara ilişkin talepler değerlendirilecek. 

Tebliğ kapsamında enerji desteğinden yararlanacak tesisler ile bu tesislerin destekten hangi oranda yararlanacakları Komisyonca tespit edilecek. Enerji desteği uygulamasının başlamasından sonra işletmelerin, her ay destek kapsamında olan tesisteki elektrik tüketim miktarı ve kullanım bedelini gösteren fatura aslı, fatura bedelinin ödendiğini gösteren belge ve  Sosyal Sigortalar Kurumu onaylı prim ve hizmet belgeleri Komisyona bildirilecek. Komisyon, işletmelerin taleplerini değerlendirmenin yanı sıra, enerji desteğinden yararlanan işletmelerin prim ve hizmet belgeleri değişimlerini de kontrol edecek. Komisyonun gerekli görülen hallerde işletmelerde yerinde inceleme yapma yetkisi bulunuyor.

İstenen Bilgi ve Belgeler 

Enerji desteğinden yararlanılabilinmesi için, Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğüne ilk kez yapılacak müracaatta aşağıdaki bilgi ve belgeler aranıyor.

a) Firmayı temsil ve ilzama yetkili firma temsilcisi/temsilcileri tarafından imzalanmış dilekçe,

b) Örneğine uygun olarak hazırlanmış Bilgi Formu, 

c) Yeni kurulan işletmeler için şirket kuruluşuna yönelik TTSG(Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi), faaliyette olanlar için şirket kuruluşu ile nihai durumu gösterir TTSG,

d)Örneğine uygun olarak hazırlanmış taahhütname,

e) Mevcut işletmeler için  2004 yılı Kasım ayına ait prim ve hizmet belgesi,

f) Su ürünleri ve seracılık alanında faaliyette bulunan tesisler için Tarım İl Müdürlüğünden alınacak kapasite raporu, turizm-konaklama tesislerinde Kültür ve Turizm Bakanlığınca düzenlenen Turizm İşletme Belgesi, eğitim alanında faaliyet gösteren tesislerde Milli Eğitim Bakanlığından alınacak Özel Öğretim Kurumları Ruhsatnamesi, sağlık alanında faaliyet gösteren tesislerde Sağlık Bakanlığından alınacak Özel Hastane Açılış ve Mesul Müdürlük Ruhsatı,

g) Diğer tesislere yönelik kapasite raporu,

h) Elektrik abone no ve destekten yararlanılacak döneme ait elektrik enerjisi tüketimi değerlerini gösterir ödemesi yapılmış fatura,

ı) Vergi dairesi adı ve hesap no, aktarım yapılacak T.C. Ziraat Bankası şube adı ve  hesap no’su.

     Enerji desteği uygulamasının başlamasını müteakip ise,

i) Firmayı temsil ve ilzama yetkili firma temsilcisi/temsilcileri tarafından imzalanmış dilekçe,

j) Enerji desteğine konu olan aya ait prim ve hizmet belgesi,

k) Elektrik abone no ve destekten yararlanılacak döneme ait elektrik enerjisi tüketimi değerlerini gösterir ödemesi yapılmış fatura ve ödeme belgesi

ile müracaat ediliyor.

Enerji Bedelinin Ödenmesi

Müracaatlar Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğünce Tebliğ hükümleri çerçevesinde ön incelemeye alınıyor ve varsa talep edilen bilgi ve belgelere yönelik eksikler, destekten yararlanacak işletmecilere tamamlattırılarak müracaatların nihai değerlendirilmesinin yapılması için  komisyona sunuluyor.

     Komisyonca belirlenen enerji desteği tutarları, genel bütçeden ayrılan kaynaktan Komisyonun Müsteşarlığa müracaat sırası dikkate alınarak, Müsteşarlıkça Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası aracılığı ile işletmelerin T.C. Ziraat Bankasındaki hesaplarına aktarılarak ödenecek.  

 Kanun kapsamında aynı firmaya ait birden fazla tesisin bulunması halinde her bir tesis için ayrı ayrı müracaatta bulunulması gerekiyor. 

  İşletmelerin elektrik enerjisi giderinin hesaplanmasında, eski dönem borçları, gecikme faizleri ve KDV hariç olmak üzere, desteğe konu aya ait “Enerji ve Güç Bedelleri” toplamı dikkate alınıyor. Enerji desteği uygulaması, elektrik enerjisinin temin edildiği kurum veya kuruluşlarca düzenlenmiş ve bedeli peşin olarak fatura döneminde ödenmiş fatura değerleri dikkate alınarak yapılacak, ödemenin geciktirilmesi veya taksitlendirilmesi durumunda faturada belirlenen tutarın tamamının ödenmesini müteakip enerji desteği uygulanacak.

Bu Bürokrasiye Gerek Var mıydı? Bu bölgelere yatırım yapan veya yapacak olan işletmelerden zaten ibraz ettikleri bilgi ve belgelerin doğruluğuna ilişkin taahhüt alınıyor. Verilen desteğin yapılan bir harcamaya ilişkin olduğu, enerji satan kuruluşların her türlü denetimden geçen güvenilir kuruluşlar olduğu dikkate alındığında bedelin önce yatırımcı kuruluşlara ödettirilerek sonradan bir çok bürokratik işlem sonrasında iade edilecek olmasının mantığını anlamak oldukça zor. Kullanılan enerjinin bu bölgelerdeki yatırımlarda kullanıldığından hiçbir kuşku duyulamayacağına göre enerji bedelinin ilk ödenmesi sırasında asgari destek oranında fatura üzerinde indirim yapılması düşünülmeliydi. İstihdam artışına paralel olarak ek enerji desteği  yatırımcı beyanları dikkate alınarak devletin her türlü inceleme hakkı saklı kalmak üzere yine fatura üzerinden indirim yapılarak gerçekleştirilebilirdi. Zira enerji desteği nakit yada kredi desteği gibi değerlendirilmemeli. Her şeyden önce bu enerji taşınabilir ve depolanabilir olmadığına göre sadece çerçevesi çizilen yatırımlarda kullanıldığının bilinmesi dışında kuşku duyulacak bir yönü bulunmuyor.