Yatırım İndiriminde Hükümet Kısmen Geri Adım Attı
Hükümet yatırım indirimi konusunda baskılara dayanamayarak geri adım atmak zorunda kaldı. Yeni Kurumlar Vergisi Kanununa ilişkin olarak yürütülen çalışmalarda ve Maliye Bakanlığı tarafından Başbakanlığa gönderilen metinde yatırım indirimini hemen hemen tamamen ortadan kaldırmaya yönelik düzenlemeler bulunuyordu. Kamuoyunda da yoğun tartışmalara neden olan bu gelişme yeni kurumlar vergisi kanunu ile yapılan düzenlemeler paralelinde Gelir Vergisi Kanununda da yapılması düşünülen ve firmaların yatırım indirimi nedeniyle sahip oldukları vergi avantajını tamamen ortadan kaldırmayı öngören çalışmalardı. Yürütülen bu çalışmalar da kurumlar vergisi oranı %30’dan %20’ye indirileceği gerekçesiyle yatırım indirimi tamamen kaldırılırken yatırıma bir şekilde başlamış olanların 01.01.2006 tarihinden itibaren yapacakları yatırımlarında da yatırım indiriminden faydalandırılmaması düşünülüyordu. Sadece 31.12.2005 tarihine kadar fiilen yapılmış olmakla beraber kazanç yetersizliği nedeniyle yararlanılamadığı için 2006 yılına devreden yatırım indirimi hakkının belli esaslar çerçevesinde yararlandırılması öngörülmekteydi. Bu yaklaşım tarzı özellikle yatırım kararlarını yararlanacakları yatırım indirimi avantajını dikkate alarak planlamış olan ve yatırımlarını da henüz tamamlamamış bulunan firmaların ciddi tepkilerine yol açmıştı. Nihayet bu tepkiler kısmen dikkate alınarak yatırım indirimi konusunda eski bakış açısından kısmen vazgeçiliyor.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na sunulan ve Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülmekte olan kanun teklifinde yer alan düzenlemede yatırım indirimini ilgilendiren bölümler kısaca şöyle özetlenebilir:
Gelir vergisi kanununun 19. maddesinde yer alan yatırım indirimi istisnası kaldırılıyor. Kaldırılma gerekçesi olarak bu istisnanın getiriliş amacına aykırı olarak verimsiz yatırımları teşvik ediyor olması ile kurumlar vergisi oranında yapılan indirim gösteriliyor.
Gelir vergisi kanunundaki yatırım indirimine ilişkin 19. madde kaldırılırken 01.01.2006 tarihinden önce uygulanan yatırım indirimi istisnasına ilişkin geçiş hükümlerine yer veriliyor. Bu geçiş hükümlerinde yer alan düzenlemelere göre;
1- Firmaların 31.12.2005 tarihi itibariyle fiilen yaptıkları harcamalara ilişkin olup, 2005 yılı kazançlarından indiremedikleri yatırım indirimi tutarları,
2- 24.04.2003 tarihinden önce yapılan müracaatlara istinaden düzenlenen yatırım teşvik belgeleri kapsamında olup Gelir vergisi kanununun 4842 sayılı kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki hükümler çerçevesinde başlanılmış yatırımlarla ilgili olarak belge kapsamında 01.01.2006 tarihinden sonra yapılacak yatırım indirimi tutarları,
3- Gelir vergisi kanununun halen yürürlükte olan 19. maddesi kapsamında 01.01.2006 tarihinden önce başlanılan yatırımlarla ilgili olup, yatırımla iktisadi ve teknik bakımdan bütünlük arz edenlerden bu tarihten sonra yapılan yatırımlara ilişkin yatırım indirimi tutarları,
bu tarihlerdeki mevzuat hükümleri çerçevesinde 2006, 2007 ve 2008 yıllarına ait kazançlardan indirilebilecek.
Özellikle Gelir Vergisi Kanununun şu an yürürlükte bulunan 19. maddesi kapsamında yatırıma başlamış yatırımcılar için getirilen düzenleme yatırımcı kuruluşlar için önemli. Hükümetin bu konudaki geri adım atmış olmasıyla yatırımcıların tüm beklentilerini karşılamasa da mağduriyetlerini kısmen telafi edilecek. Getirilmesi düşünülen düzenlemede yatırıma başladığını ispat eden yatırımcıların iktisadi ve teknik bakımdan zorunlu olan yeni harcamalarını eski hükümler çerçevesinde kazançlarından indirebilecekler. Ancak bu harcamalar nedeniyle yararlanılacak yatırım indirimi 2006, 2007 ve 2008 yıl kazançlarıyla sınırlı olarak kullanılabilecek. Bu yıllardan sonra gerek fiilen yapılmış gerekse yeni yapılacak harcamaların ilgili yıl kazançlarından indirilmesi mümkün olmayacak. Bu dönemlerde vergi oranları dahil eski mevzuat hükümleri uygulanacağından yatırımcıların hem yatırım indiriminden hem de %20’lik vergi oranından faydalanması mümkün değil. Böylece 31.12.2005 tarihi itibariyle başlanılmış olan yatırımlarla ilgili olarak 01.01.2006 tarihinden sonra yapılacak harcamalarda belli esaslar dahilinde yatırım indiriminden faydalanır hale getirilmiş olmakta.
Kanun teklifinde yer alan bu düzenlemenin yatırımcıları tamamen tatmin etmesi mümkün değil. Zira yeni yapılacak yatırımların da yatırım indiriminden faydalanılmasına imkan sağlanmış olmakla beraber yararlanılacak yatırımın indiriminin üç yıllık sürede yapılacak yatırımlar ile yine üç yıl içinde elde edilecek kazançla sınırlı olarak kullanılacak olması yatırımcılar için bir eksiklik.
Teklif ayrıca önceden başlanılan yatırımlara ilişkin olup iktisadi ve teknik bakımdan bütünlük arz edenlerin yatırım indiriminden faydalanacağı belirtildiğinden; akreditif açılması, alt yapı hazırlıklarının tamamlanması, Organize Sanayi Bölgeleri ile Sanayi ve İl Ticaret Müdürlüklerine bildirimlerde bulunulmuş olması gibi işlemlerin 01.01.2006 tarihinden önce yapılmış olması yatırımlara önceden başlanıldığını gösteren deliller olarak değerlendirilecek.