Menkul Sermaye İratlarının Vergilendirilmesi-Toplu Değerlendirme

Bireysel yatırımcılar tarafından elde edilen menkul sermaye iratlarının beyan edilip edilmeyeceği elde edilen menkul sermaye iradının niteliğine bağlı olarak değişiklik göstermekte. 2004 yılında elde edilen menkul sermaye iratlarının bir kısmı tutarı ne olursa olsun beyan edilmezken, bir kısmı ise elde edilen gelirin belirli tutarları aşması halinde beyana tabi tutuluyor.

Menkul sermaye iradı olarak vergilendirme kapsamında bulunan gelir unsurları şunlar:

– Mevduat faizleri,

– Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri ile diğer her türlü tahvil ve bono faizleri,

– Hisse senedi kar payları (temettü gelirleri),

– İştirak hisselerinden doğan kazançlar,

– Kurumların idare meclisi başkan ve üyelerine verilen kar payları,

– Özel finans kurumlarınca kar ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kar payları,

– Menkul kıymetler yatırım fonlarının katılma belgelerine ödenen kar payları,

– Repo gelirleri,

– Kıyı bankacılığından (off-shore bankacılık) elde edilen faiz gelirleri,

– Alacak faizleri,

– Hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemiş kuponlarının satışından elde edilen bedeller,

– İştirak hisselerinin sahibi adına henüz tahakkuk etmemiş kar paylarının devir ve temliki karşılığında alınan para ve ayınlar,

– Her çeşit senetlerin iskonto edilmesi karşılığında alınan iskonto bedelleri,

– Tüzel kişiliği haiz emekli sandıkları, yardım sandıkları ile emeklilik ve sigorta şirketleri tarafından çeşitli adlar altında yapılan ödemeler.

Tutarına Bakılmaksızın Beyan Edilmeyecek Menkul Sermaye İratları

Bazı menkul sermaye iratlarının tutarı ne olursa olsun bunlar için beyanname verilmez, diğer gelir unsurları nedeniyle beyanname verilmesi halinde de bu iratlar beyannameye dahil edilmezler. Bunlar:

1. Vergi kesintisine tabi tutulmuş olan,

– Mevduat faizleri,

– Özel finans kurumlarınca kar ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kar payları,

– Repo gelirleri,

– Menkul kıymetler yatırım fonlarının katılma belgelerine ödenen kar payları,

2. 07.10.2001 tarihinden itibaren düzenlenen şahıs sigorta poliçeleri dolayısıyla elde edilen menkul sermaye iratları,

3. Kurumlar vergisi mükelleflerince 31.12.1998 ve daha önceki tarihlerde sona eren hesap dönemlerinde elde edilen kazançların dağıtımı halinde, gerçek kişilerce elde edilen kar payları,

4. Kurumların karlarını sermayeye eklemek suretiyle gerçekleştirdikleri kar dağıtım işlemlerinde gerçek kişi ortaklarca elde edilen kar payları.

         Belli Tutarı Aşması Halinde Beyan Edilecek Menkul Sermaye İratları

Elde ettikleri geliri sadece menkul sermaye iratlarından ibaret olan mükelleflerin elde ettikleri gelirin gayri safi tutarları toplamının 14 bin YTL’ yi aşmaması durumunda vergi kesintisine tabi tutulmuş olanlar beyan edilmeyecek, aşması durumunda tamamı (istisna edilen tutarlar hariç) beyan edilecek.

Menkul sermaye iratlarının belirlenen haddi aşıp aşmadığının tespitinde tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecek olanlar dikkate alınmayacak. Ayrıca 14 bin YTL tutarının aşılıp aşılmadığının tespitinde indirim oranı ve istisna uygulanabilecek menkul sermaye iratlarında indirim ve istisna uygulandıktan sonra kalan kısımlar dikkate alınacak, beyan edilmesi gereken durumda da indirim oranı ve istisna uygulandıktan sonraki kalan kısım beyan edilecek.

Menkul sermaye iratlarında enflasyondan arındırmaya ilişkin indirim oranı 2004 yılı için % 43,8 olarak belirlendi. Uygulanacak istisna tutarı ise 2004 yılı için 156.505,29 YTL olarak dikkate alınacak.

 Bu kapsamda değerlendirmeye tabi tutulacak menkul sermaye iratları şunlar:

– Her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler,

– Tam mükellef kurumlardan elde edilen kar payları.

750 YTL Tutarını Aşması Halinde Beyan Edilecek Menkul Sermaye İratları

Vergi kesintisine tabi olmayan ve istisna uygulanmayan bazı menkul sermaye iratları 750 YTL sınırını aşması halinde beyan edilecek, aksi durumda beyan edilmeyecek. Bunlar:

– Kıyı bankacılığından (off-shore bankacılık) elde edilen faiz gelirleri,

– Hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemiş kuponlarının satışından elde edilen bedeller,

– İştirak hisselerinin sahibi adına henüz tahakkuk etmemiş kar paylarının devir ve temliki karşılığında alınan para ve ayınlar,

– Her çeşit senetlerin iskonto edilmesi karşılığında alınan iskonto bedelleri,

– Her nevi alacak faizleri,

– Yurt dışından elde edilen diğer menkul sermaye iratları.

Belirlenen 750 TL’lik had her bir gelir için ayrı ayrı değil bu iratların toplam tutarı dikkate alınarak belirlenecek. Bu tutarın aşılması durumunda tamamı beyana dahil edilecek.

Beyan ve Ödeme Zamanları

       2004 yılında beyana tabi menkul sermaye iratlarının 15 Mart 2005 tarihine kadar gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi gerekiyor. Beyanname mükellefin ikametgahının bulunduğu yer vergi dairesine verilecek. Beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisi 2005 yılı Mart ve Temmuz aylarında iki eşit taksitte ödenecek.

-TABLO-

GELİRİN TÜRÜ	BEYANA TABİ OLUP OLMADIĞI
26/07/2001 tarihinden önce Türk Lirası cinsinden ihraç edilen Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri	İndirim oranı (%43,8) uygulandıktan sonra kalan tutar 14 milyar (14 bin YTL) lirayı aşıyorsa beyanname verilecektir.
26/07/2001 tarihinden itibaren Türk Lirası cinsinden ihraç edilen Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri	İndirim oranı (%43,8) ve 156 milyar 505 milyon 290 bin liralık (156.505,29 YTL) istisna uygulandıktan sonra kalan tutar 14 milyar lirayı (14 bin YTL) aşıyorsa beyanname verilecektir.
26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilen dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri	İndirim oranı ve 156 milyar 505 milyon 290 bin liralık (156.505,29 YTL) istisna uygulanmayacak olup, elde edilen menkul sermaye iratlarının toplam tutarı 14 milyar lirayı (14 bin YTL) aşıyorsa beyanname verilecektir.
26/07/2001 tarihinden sonra ihraç edilen dövize, altına veya başka bir değere endeksli (döviz cinsinden ihraç edilenler dahil) Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri	İndirim oranı uygulanmayacak olup, 156 milyar 505 milyon 290 bin liralık (156.505,29 YTL) istisna uygulandıktan sonra kalan tutar 14 milyar lirayı (14 bin YTL) aşıyorsa beyanname verilecektir.
Her nev’i alacak faizleri	İndirim oranı (%43,8) uygulaması sonucu kalan tutarın 750 milyon lirayı (750 YTL) aşması halinde beyan edilecektir.
Kıyı bankacılığından (off-shore bankacılık) elde edilen faiz gelirleri	750 milyon liralık (750 YTL) tutarı aşması halinde tamamı için beyanname verilecektir.(TL cinsinden açılmış hesaplardan elde edilen faiz gelirlerinde indirim oranı uygulaması sonucu kalan tutar dikkate alınacaktır.)
Türkiye’de elde edilen kar payları	Elde edilen kar payının brüt tutarının yarısı gelir vergisinden istisna olup, kalan tutar 14 milyar lirayı (14 bin YTL) aşıyorsa beyanname verilecektir.
1999-2002 tarihleri arasında sona eren hesap dönemlerinde elde edilen, kurumlar vergisinden istisna kazançlar ile yatırım indirimi istisnasından yararlanan kazançların dağıtımı halinde gerçek kişilerce elde edilen kar payları	Elde edilen kar payının net tutarına bu tutarın 1/9’u eklenerek bulunacak tutarın yarısı gelir vergisinden istisna olup, kalan tutar 14 milyar lirayı (14 bin YTL) aşıyorsa beyanname verilecektir.
Yukarıda belirtilenlerin bir arada elde edilmesi	Vergi kesintisine tabi olmayan menkul sermaye iratları tutarı 750 milyon lirayı (750 YTL) aşıyorsa tamamı beyan edilecektir. Vergi kesintisine tabi menkul sermaye iradı ile kesintiye tabi olmayan iradın toplamı 14 milyar lirayı (14 bin YTL) aşıyorsa tamamı için beyanname verilecektir.
Mevduat faizleri	Tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecek
Özel finans kuruluşlarınca ödenen kar payları	Tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecek
Repo gelirleri	Tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecek
Menkul kıymet yatırım fonlarının katılma belgelerine ödenen kar payları	Tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecek
Şahıs sigorta poliçelerinden elde edilen gelirler(07.10.2001 tarihinden itibaren)	Tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecek
Kurumlar vergisi mükelleflerinin 31.12.1998 ve önceki dönemlere ait kazançların dağıtılması halinde gerçek kişilerce elde edilen kar payları	Tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecek

GELİRİN TÜRÜ	BEYANA TABİ OLUP OLMADIĞI
26/07/2001 tarihinden önce Türk Lirası cinsinden ihraç edilen Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri	İndirim oranı (%43,8) uygulandıktan sonra kalan tutar 14 milyar (14 bin YTL) lirayı aşıyorsa beyanname verilecektir.
26/07/2001 tarihinden itibaren Türk Lirası cinsinden ihraç edilen Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri	İndirim oranı (%43,8) ve 156 milyar 505 milyon 290 bin liralık (156.505,29 YTL) istisna uygulandıktan sonra kalan tutar 14 milyar lirayı (14 bin YTL) aşıyorsa beyanname verilecektir.
26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilen dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri	İndirim oranı ve 156 milyar 505 milyon 290 bin liralık (156.505,29 YTL) istisna uygulanmayacak olup, elde edilen menkul sermaye iratlarının toplam tutarı 14 milyar lirayı (14 bin YTL) aşıyorsa beyanname verilecektir.
26/07/2001 tarihinden sonra ihraç edilen dövize, altına veya başka bir değere endeksli (döviz cinsinden ihraç edilenler dahil) Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri	İndirim oranı uygulanmayacak olup, 156 milyar 505 milyon 290 bin liralık (156.505,29 YTL) istisna uygulandıktan sonra kalan tutar 14 milyar lirayı (14 bin YTL) aşıyorsa beyanname verilecektir.
Her nev’i alacak faizleri	İndirim oranı (%43,8) uygulaması sonucu kalan tutarın 750 milyon lirayı (750 YTL) aşması halinde beyan edilecektir.
Kıyı bankacılığından (off-shore bankacılık) elde edilen faiz gelirleri	750 milyon liralık (750 YTL) tutarı aşması halinde tamamı için beyanname verilecektir.(TL cinsinden açılmış hesaplardan elde edilen faiz gelirlerinde indirim oranı uygulaması sonucu kalan tutar dikkate alınacaktır.)
Türkiye’de elde edilen kar payları	Elde edilen kar payının brüt tutarının yarısı gelir vergisinden istisna olup, kalan tutar 14 milyar lirayı (14 bin YTL) aşıyorsa beyanname verilecektir.
1999-2002 tarihleri arasında sona eren hesap dönemlerinde elde edilen, kurumlar vergisinden istisna kazançlar ile yatırım indirimi istisnasından yararlanan kazançların dağıtımı halinde gerçek kişilerce elde edilen kar payları	Elde edilen kar payının net tutarına bu tutarın 1/9’u eklenerek bulunacak tutarın yarısı gelir vergisinden istisna olup, kalan tutar 14 milyar lirayı (14 bin YTL) aşıyorsa beyanname verilecektir.
Yukarıda belirtilenlerin bir arada elde edilmesi	Vergi kesintisine tabi olmayan menkul sermaye iratları tutarı 750 milyon lirayı (750 YTL) aşıyorsa tamamı beyan edilecektir. Vergi kesintisine tabi menkul sermaye iradı ile kesintiye tabi olmayan iradın toplamı 14 milyar lirayı (14 bin YTL) aşıyorsa tamamı için beyanname verilecektir.
Mevduat faizleri	Tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecek
Özel finans kuruluşlarınca ödenen kar payları	Tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecek
Repo gelirleri	Tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecek
Menkul kıymet yatırım fonlarının katılma belgelerine ödenen kar payları	Tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecek
Şahıs sigorta poliçelerinden elde edilen gelirler(07.10.2001 tarihinden itibaren)	Tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecek
Kurumlar vergisi mükelleflerinin 31.12.1998 ve önceki dönemlere ait kazançların dağıtılması halinde gerçek kişilerce elde edilen kar payları	Tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecek

GELİRİN TÜRÜ	BEYANA TABİ OLUP OLMADIĞI
26/07/2001 tarihinden önce Türk Lirası cinsinden ihraç edilen Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri	İndirim oranı (%43,8) uygulandıktan sonra kalan tutar 14 milyar (14 bin YTL) lirayı aşıyorsa beyanname verilecektir.
26/07/2001 tarihinden itibaren Türk Lirası cinsinden ihraç edilen Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri	İndirim oranı (%43,8) ve 156 milyar 505 milyon 290 bin liralık (156.505,29 YTL) istisna uygulandıktan sonra kalan tutar 14 milyar lirayı (14 bin YTL) aşıyorsa beyanname verilecektir.
26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilen dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri	İndirim oranı ve 156 milyar 505 milyon 290 bin liralık (156.505,29 YTL) istisna uygulanmayacak olup, elde edilen menkul sermaye iratlarının toplam tutarı 14 milyar lirayı (14 bin YTL) aşıyorsa beyanname verilecektir.
26/07/2001 tarihinden sonra ihraç edilen dövize, altına veya başka bir değere endeksli (döviz cinsinden ihraç edilenler dahil) Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri	İndirim oranı uygulanmayacak olup, 156 milyar 505 milyon 290 bin liralık (156.505,29 YTL) istisna uygulandıktan sonra kalan tutar 14 milyar lirayı (14 bin YTL) aşıyorsa beyanname verilecektir.
Her nev’i alacak faizleri	İndirim oranı (%43,8) uygulaması sonucu kalan tutarın 750 milyon lirayı (750 YTL) aşması halinde beyan edilecektir.
Kıyı bankacılığından (off-shore bankacılık) elde edilen faiz gelirleri	750 milyon liralık (750 YTL) tutarı aşması halinde tamamı için beyanname verilecektir.(TL cinsinden açılmış hesaplardan elde edilen faiz gelirlerinde indirim oranı uygulaması sonucu kalan tutar dikkate alınacaktır.)
Türkiye’de elde edilen kar payları	Elde edilen kar payının brüt tutarının yarısı gelir vergisinden istisna olup, kalan tutar 14 milyar lirayı (14 bin YTL) aşıyorsa beyanname verilecektir.
1999-2002 tarihleri arasında sona eren hesap dönemlerinde elde edilen, kurumlar vergisinden istisna kazançlar ile yatırım indirimi istisnasından yararlanan kazançların dağıtımı halinde gerçek kişilerce elde edilen kar payları	Elde edilen kar payının net tutarına bu tutarın 1/9’u eklenerek bulunacak tutarın yarısı gelir vergisinden istisna olup, kalan tutar 14 milyar lirayı (14 bin YTL) aşıyorsa beyanname verilecektir.
Yukarıda belirtilenlerin bir arada elde edilmesi	Vergi kesintisine tabi olmayan menkul sermaye iratları tutarı 750 milyon lirayı (750 YTL) aşıyorsa tamamı beyan edilecektir. Vergi kesintisine tabi menkul sermaye iradı ile kesintiye tabi olmayan iradın toplamı 14 milyar lirayı (14 bin YTL) aşıyorsa tamamı için beyanname verilecektir.
Mevduat faizleri	Tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecek
Özel finans kuruluşlarınca ödenen kar payları	Tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecek
Repo gelirleri	Tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecek
Menkul kıymet yatırım fonlarının katılma belgelerine ödenen kar payları	Tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecek
Şahıs sigorta poliçelerinden elde edilen gelirler(07.10.2001 tarihinden itibaren)	Tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecek
Kurumlar vergisi mükelleflerinin 31.12.1998 ve önceki dönemlere ait kazançların dağıtılması halinde gerçek kişilerce elde edilen kar payları	Tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecek