GELİR İDARESİ YENİDEN YAPILANIYOR

 5333 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun 14.04.2005 tarihinde TBMM Genel Kurulu”nda kabul edildi ve onay için Cumhurbaşkanlığına gönderildi. Gelir İdaresinin yeniden yapılandırılmasına yönelik çalışmalar çok uzun süreden beri başlamış, çeşitli platformlarda konu değerlendirilmiş ve tartışılmıştı. Maliye Bakanlığı”na bağlı olarak kurulan Gelir İdaresi Başkanı”nın özel sektörden de atanabilmesine yönelik İMF isteği ise son yapılan görüşmelerle metinden çıkarıldı. Toplam 37 maddeden oluşan yasanın 7 adet geçici maddesi bulunuyor.

Mevcut durumda merkez teşkilatı;

• 1 Genel Müdür
• 9 Genel Müdür Yardımcısı
• 38 Daire Başkanı kadrosu,
• 83 Şube Müdürlüğü,
• Vergi İstihbarat Merkezi,
• Bilgi İşlem Merkezi,
• OECD Eğitim Merkezi ile faaliyetine devam ediyordu.

Yine mevcut durumda Gelirler Genel Müdürlüğü’nün taşra teşkilatında ise;

• 12 Gelirler Bölge Müdürlüğü (6’sı faal),
• 17 Vergi Dairesi Başkanlığı,
•  62 Takdir Komisyonu Başkanlığı,
•  111 Gelir Müdürlüğü,
•  428 Vergi Dairesi Müdürlüğü,
•  585 Bağlı Vergi Dairesi bulunuyordu.

Bugün itibariyle Gelir İdaresinin toplam 41.620 personeli bulunuyor. Bu personelin 1.667’si merkezde, 39.943’ü de taşra teşkilatında istihdam edilmekte. Mevcut yapısıyla 2004 yılında yaklaşık 105 katrilyon vergi tahsilatı gerçekleştirilmiş, 2005 yılında da 120 milyar YTL vergi tahsilatı yapılması hedeflenmiş bulunuyor.

Gelir İdaresinde yeniden yapılanma gerekliliği uzun zamandır tartışıla gelmiş bir konudur. Böyle bir gerekliliğin oluşmasında mevcut yapıya ilişkin aşağıdaki eksiklikler belirleyici olmuştur;

• Organizasyon yapısının yetersizliği ve içe dönük olması,
• Taşra birimlerinin doğrudan merkeze bağlı olmamasından kaynaklanan sorunlar,
• Birimler arasında doğrudan ve hızlı iletişimin sağlanamaması,
• İş ve işlem süreçlerinin birbirinden kopuk oluşu,
• Mükellef hizmetlerinde kalite sorunu,
• Kaynakların etkin ve verimli kullanılamaması,
• Nitelikli insan gücü ile motivasyon yetersizliği ve mevcut personelin kurumda tutulamaması,
• Katılımcı ve şeffaf yönetim anlayışının yeterince yerleşmemiş olması,
• Mevcut idari yapıdaki konumundan kaynaklanan yapısal sorunlar.

Yeni yapılanmada Gelir İdaresi Başkanlığı’nın; saydamlık, hesap verilebilirlik, katılımcılık, verimlilik, etkililik ve mükellef odaklılık ilkelerine göre görev yapması hedefleniyor. Vergi politikalarını yine Maliye Bakanlığı belirlerken, uygulamayı tamamen Gelir İdaresi yürütecek.

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın üst yönetimi gelir idaresi başkanı, 3 başkan yardımcısı ve 10 daire başkanından oluşuyor.

Merkez teşkilatının yapılanmasında ana hizmet birimleri, danışma birimleri ve yardımcı hizmet birimleri bulunuyor.

Fonksiyonel yapılanmaya uygun ana hizmet birimleri;

a) Gelir Yönetimi Daire Başkanlığı,

b) Mükellef Hizmetleri Daire Başkanlığı,

c) Uygulama ve Veri Yönetimi Daire Başkanlığı,

d) Tahsilat ve İhtilaflı İşler Daire Başkanlığı,

e) Denetim ve Uyum Yönetimi Daire Başkanlığı,

f) Gelirler Kontrolörleri Daire Başkanlığı,

g) Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Daire Başkanlıklarından oluşmakta.

            Danışma birimlerini ise, Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı, Hukuk Müşavirliği ile  Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği birimleri oluşturuyor,

            Yardımcı hizmet birimlerinde, İnsan Kaynakları Daire Başkanlığı ve Destek Hizmetleri Daire Başkanlıkları bulunuyor.

            Taşra Teşkilatı Merkeze Bağlı Vergi Dairesi Başkanlıkları, Vergi Dairesi Müdürlükleri ve Şubelerden oluşmakta. Mükellefe yakın hizmet verebilmek amacıyla, her ilde en az bir vergi dairesi müdürlüğü olmaya devam edecek, ilin nüfus mükellef sayısı ve ekonomik durumuna göre birden fazla vergi dairesi müdürlüğü de olabilecek. Büyük ilçelerdeki mevcut vergi dairesi müdürlükleri faaliyetlerine devam ederken, mükellef sayısı az ilçelerde ise mükelleflere yerinden hizmet veren şubeler kurulacak.

Vergi Dairesi Başkanlıklarında,

• Mükellef hizmetleri
• Vergilendirme
• Denetim
• Tahsilat ve hukuk işleri
• Muhasebe
• İnsan kaynakları
• Destek hizmetleri Grup Müdürlükleri oluşturulabilecek.

Yeni düzenleme ile vergi kanunlarının uygulanması sırasında ortaya çıkan tereddütlerin giderilmesi ve uygulama birliğinin sağlanması için ilke ve prensiplerin oluşturulmasına yönelik önerilerde bulunmak üzere Vergi Danışma Komitesi de oluşturuluyor. Komite, ilgili başkan yardımcısının başkanlığında ilgili daire başkanları, vergi incelemesine yetkili denetim birimleri ve ilgili meslek birliği temsilcileri ile akademisyenlerden oluşuyor.

Personelin hizmet etkinliği ve verimliliğini ölçmeye yönelik yeni uygulamalar da gündemde. Başkanlık bunu mükellef memnuniyeti, vergi toplama maliyeti, vergi kayıp ve kaçağını önleme (uyum) oranı vergi gelirlerindeki tahakkuk ve tahsilat artış oranı ve benzeri yeni performans ölçütleri ve hedeflerine göre belirleyecek.

Personel bazındaki bireysel performanslar merkezdeki personel ve vergi dairesi başkanları için Başkan, taşradaki personel için vergi dairesi başkanları tarafından belirlenecek.    Böylece, yeni kamu personel rejiminde önerilen performansa dayalı ücret sisteminin uygulamasına geçişin alt yapısı oluşturulmuş olacak.

Yasayla mevcut dolu kadrolar ve müktesep haklar korunurken ünvanlar arası geçişlerde mevcut yapı devam etmekte. Yükselme bakımından başarılı personelin önünde engel bulunmaması hedefleniyor ve motivasyon açısından personele sınavla Gelir Uzmanlığına geçiş imkanı getiriliyor. Kadro ve görev ünvanı değişmeyen toplam 40.592 personel, Kanunun yayımı tarihinde aynı ünvanlı kadrolara atanmış sayılıyor. Kadro ve görev ünvanı değişen veya kaldırılan toplam 1.028 personel bir yıl içinde müktesebatlarına uygun boş kadrolara atanacak.