ENDÜSTRİ BÖLGELERİ

4737 sayılı Endüstri Bölgeler Kanunu Resmi Gazete”de yayımlandığı 19.03.2002 tarihinden itibaren yürürlükte olmakla beraber bu bölgelerde uygulanacak teşvik tedbirlerine ilişkin, Kanunla Bakanlar Kurulu”na verilen yetkilerin kullanılmamış olması nedeniyle yatırımcılar hayal kırıklığı yaşamışlardır.

Ancak 1 Temmuz 2004 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 5195 sayılı Kanunla Endüstri Bölgeleri Kanunu’na bir kısım ilaveler ve değişiklikler yapılmıştır. Yapılan son düzenleme gerek uygulama alanını genişletmesi gerekse bu konuda bir irade ortaya konmuş olması bakımından önemlidir.

Yapılan son değişiklikle Endüstri Bölgeleri kurulacak alanların belirlenmesi, işletilmesi, bölgeye yapılacak başvuru, izin, onay, ruhsatlandırma gibi süreçlere daha bir netlik ve pratiklik kazandırılmıştır.

5195 sayılı Kanunla yapılan ilavelerle getirilen ‘’İhtisas Endüstri Bölgeleri’’ ve ‘’Özel Endüstri Bölgeleri’’ ilan edilmesine ilişkin yeni hükümler ile münferit yatırım yeri tahsis edilmesine ilişkin düzenleme uzun vadede heyecan uyandıracak niteliktedir.

İleri teknoloji kullanılması ve araştırma geliştirmeye imkan tanınma şartıyla; bilişim teknoloji, tıp teknolojisi ve tarımsal endüstrilerde ihtisas endüstri bölgeleri oluşturulabilecek ve diğer endüstri bölgelerinde uygulanacak teşvikler bu bölgelerde de uygulanacaktır.

5195 sayılı Kanunla getirilen önemli değişikliklerden biri de mevcut sanayi tesislerinin ‘’Özel Endüstri’’ bölgesi ilan edilebileceğine ilişkin düzenlemedir.

Kanunun geçici 2. maddesine göre:

• Üzerinde kurulu sanayi tesisleri bulunan,
• Arazi alanı yüzellibin metre kareden büyük,
• Kurulduğu dönemde imar planları uyarınca gerekli izinleri almış,
• Mülkiyeti yatırımcılara ait olan,

alanlar mülk sahibi gerçek yada tüzel kişilerin başvurusu ve Sanayi Ticaret Bakanlığı’nın uygun görmesi, Endüstri Bölgeleri Koordinasyon Kurulunun değerlendirmesinin ardından Bakanlar Kurulu Kararı ile Özel Endüstri Bölgeleri ilan edilebilecektir.

Özel Endüstri Bölgesi ilan edilecek bu yerlerde; yatırımın 01.07.2004 tarihinden önce tamamlanmış olması, 01.07.2005 tarihine kadar Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’na başvuruda bulunulması, yatırım tutarının en az 75 trilyon olması, bu faaliyetler için ileri teknoloji kullanılması, yatırımın veya teknolojinin geliştirilmesine yönelik fizibilite etüdünün sunulması, ÇED olumlu kararı veya ÇED gerekli değildir kararının alınmış olması, arıtma tesisi için ISO 14000 belgesine sahip olunması ve mülkiyet sınırları içinde tevsii imkanı göz önüne alınarak gerekli alanların bırakılması şartları da aranmaktadır.

Özel endüstri bölgelerinde uygulanacak Devlet yardımları, endüstri bölgelerinde uygulanacak Devlet yardımlarından ayrı olarak Bakanlar Kurulu tarafından belirlenecektir.

Endüstri bölgesi olarak ilan edilecek alanlar kamulaştırılarak Hazine adına tescil edilmekte ve Maliye Bankalığı tarafından tahsisi yapılmaktadır. Kamulaştırma bedeli ve alt yapı ile ilgili giderler Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nın bütçesine bu amaçla konulan ödeneğinden karşılanacaktır. 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümlerine göre kurulmuş bulunan mevcut organize sanayi bölgelerinden Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nca uygun görülenler de endüstri bölgesi ilan edilebilir. Ayrıca münferit bir sanayi yatırımı gerçekleştirmek amacıyla, yatırımı gerçekleştirecek yerli ve/veya yabancı gerçek yada tüzel kişilerin başvurusu üzerine Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nın uygun gördüğü alanların bu kanun kapsamında ‘’münferit yatırım yeri ’’ olarak tahsis edilmesine karar verilebilir. Ancak tahsis edilecek bu yerlerde en az 75 trilyon Türk Lirası yatırım yapılması, bu faaliyetler için ileri teknoloji kullanılması, kurulacak alanın en az yüzellibin metre kare büyüklüğünde olması koşulları aranmaktadır.

Kuşkusuz bu düzenlemenin yatırımcıları ne kadar heyecanlandıracağı, bölgedeki yatırımcılara ne tür avantajlar sağlayacağıyla bire bir ilişkilidir.Kanunda bu bölgelere yapılacak yatırımlara yatırım teşvik kararnamesi çerçevesinde hangi teşviklerin verileceği hususunda Bakanlar Kurulunun yetkili olduğu belirtilmektedir.

Endüstri bölgelerine ilişkin yakın zamanda bir düzenlemeye gidilmiş olması ve hükümet yetkililerinin açıklamaları dikkate alındığında bu konuda Bakanlar Kurulu’nun kısa sürede yatırımlara hız verecek kararlar almasını beklemek fazla bir iyimserlik olarak değerlendirilmemelidir.