Telif Kazançları İstisnası Yeniden Düzenleniyor

Gelir vergisi uygulamalarında köklü değişiklikler getirmesi beklenen yeni gelir vergisi yasa tasarısıyla gündeme gelen konulardan birisi de serbest meslek kazançlarına uygulanmakta olan istisnalarla ilgili. Bu yılın sonuna kadar yasalaşması beklenen yeni gelir vergisi yasasında vergi tabanının genişletilmesi önemli bir hareket noktası kabul ediliyor. Bu çerçevede başta ücret ve serbest meslek kazançları olmak üzere birçok kazanç türünde yer alan muaflık ve istisnalara ilişkin yeni düzenlemelere gidiliyor.

Mevcut Uygulamada Telif Kazançları İstisnası

Mevcut uygulamada GVK’nun 18.maddesi uyarınca; müellif, mütercim, heykeltıraş, hattat, ressam, bestekâr, bilgisayar programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat Gelir Vergisinden müstesna tutulmuş durumda.

Ancak istisnadan faydalanabilmek için bu eserlerin 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Hakkında Kanun hükümlerine göre eser niteliğinde olması, ihtira beratlarının da tescil edilmiş olması gerekiyor.

Ayrıca istisnadan sadece müellif, mütercim, heykeltıraş, hattat, ressam, bestekar ve mucitlerin kendileri ile kanuni mirasçıları yararlanabilir. İstisna kapsamına da; şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel araştırma ve inceleme, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video bant ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserler ve ihtira beratı giriyor.

Bu faaliyetlerden elde edilen gelirin tutarı ne olursa olsun istisnadan faydalanabiliyor. Ancak bu istisna GVK’nun 94. maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiyi kapsamadığından hasılat üzerinden ödemeyi yapanlarca % 17 oranında vergi tevkifatı yapılacak.

İstisnadan faydalanılması bakımından faaliyetin devamlı veya arızi olarak yapılmasının bir önemi bulunmuyor. Ancak istisnadan faydalanılabilmesi için maddede sayılan kişilerin bu faaliyetlerini bir işverene bağlı olmaksızın yapmaları gerekiyor. Aksi durumda elde edilen kazanç serbest meslek kazancı değil ücret olarak vergilendirilecektir.

Bir işyeri açmaksızın mutad meslek olarak bu faaliyetlerde bulunanların defter tutma, belge düzenleme ve beyanname verme yükümlülükleri de bulunmuyor.

Tasarı Neler Getiriyor?

Bu istisnadan tutarı ne olursa olsun yararlanılmakta ve %17 oranındaki vergi kesintisi nihai vergi olmakta. Yeni tasarıda; bir yandan bu istisnadan yaygın olarak faydalanan köşe yazarları, sanatçılar ve bestekar gibi kişileri mevcut durumdakinden daha fazla bir vergi yüküyle karşı karşıya bırakılmaması, diğer yandan da çok büyük oranda bu tür gelirleri elde edenlerin artan oranlı vergi tarifesi üzerinden vergilendirilmesi amaçlanıyor.

Bir yandan yüksek düzeyde bu tür gelir elde edenlerin daha fazla oranda vergilendirilmesi diğer yandan orta düzeyde gelir elde edenlerin daha fazla bir vergi yüküyle karşılaşmamaları için iki ayrı yöntem uygulanabilir.

Bu yöntemlerden birincisi istisnanın tamamen kaldırılarak normal gelir vergisi tarifesine göre vergileme yapılması. Gelir vergisi tarifesinin artan oranlı olduğu dikkate alındığında bu yöntemde geliri az olan serbest meslek erbabı %17’den daha az bir oranda vergi yüküyle karşılaşırken, yüksek tutarlarda bu tür gelir elde edenlerin vergi yükü %17’nin epey üzerine çıkabilecek. 

İkinci yöntem istisnanın aynı şekilde uygulanmaya devam etmesini ancak elde edilen bu gelirlerin gelir vergisi tarifesinin birinci ve ikinci gelir dilimleri toplamını aşması halinde ayrıca yıllık beyanname ile beyan edilmesini öngörüyor. Bu yöntemde de yine belli tutarın altında gelir elde edenler aynı oranda (%17) vergi yüküyle karşı karşıya bulunurlarken bu tutarın üstünde gelir elde edenler artan oranlı tarife üzerinden vergilendirilerek mevcut durumdan daha fazla vergi ödemek durumunda olacaklar.

Bu durumda örneğin, yıllık 20.000 YTL gelir elde eden bir köşe yazarı birinci yöntemde %18.95 oranında bir vergiye tabi olurken 150.000 YTL gelir elde eden bir yazar %31,8 oranında bir vergilemeye tabi olacak. İkinci yöntemde zaten 25.000 YTL’nin altında gelir elde edenler için vergi yükü açısından bir farklılık bulunmuyor. Üstünde gelir elde edenler yine artan oranlı tarife nedeniyle vergi yüklerinde benzer bir artışla karşı karşıya kalacaklar. Esasen serbest meslek kazançlarına yönelik getirilmesi düşünülen değişiklik tamamen üst düzeyde gelir elde eden bir kısım serbest meslek erbabının artan oranlı tarife üzerinden vergilendirilmesine yönelik. Zaten mevcut düzenlemenin yer aldığı GVK’nun 18.maddesinin 1999 yılında geçerli olan halinde de bu istisnadan faydalanılabilecek bir üst sınır tespit edilmiş ancak 2000 yılında kaldırılmıştı.